Coachen met collega’s

03 maart 2026

•

5 minuten

Praktijkboek individuele consultatie
Erik de Haan & Yvonne Burger
7e herziene druk (2021), Uitgeverij Koninklijke Van Gorcum

Hoor je ook weleens iemand zeggen: “We hebben geen coach nodig hoor, we hebben gewoon even een goed gesprek.”

Maar een goed gesprek is helaas óók precies waar het weleens misgaat. Want als je collega’s bent, heb je al een geschiedenis, belangen, irritaties, loyaliteiten, een gezamenlijke Teams-chat én dat ene moment in 2022 dat niemand meer durft te benoemen.

Succes met je ‘even sparren’.

Dit boek is voor iedereen die op de werkvloer wél die gesprekken wil voeren om samen met collega’s verder te komen. Zonder dat het therapie wordt, of een verkapt functioneringsgesprek.

De kern

De Haan en Burger vertrekken vanuit een simpele maar stevige gedachte: werk is steeds minder uitvoeren en steeds meer leren. En als werk een leeromgeving wordt, dan heb je vrijplaatsen nodig om te reflecteren: coachinggesprekken met collega’s. Zij koppelen dat mooi aan het Griekse idee van scholè: niet alleen school als opleiding, maar ook als rust en reflectieruimte.

Coachen wordt gedefinieerd als een manier van werkgerelateerd leren waarbij vooral in tweegesprekken wordt gewerkt. De coach heeft focus op het faciliteren van het leer- en ontwikkelproces van de coachee.
Coachen met collega’s gaat bij hen expliciet niet over plan-, afreageer- of functioneringsgesprekken. Het gaat over het opbouwen van een coachingrelatie die sterk genoeg is om te zeggen waar het écht over gaat, én om het verband te leggen tussen de werkvraag en de persoon. De coach biedt de coachee tijd en ruimte om te reflecteren op het eigen denken en handelen. En heeft ook een adviserende rol om de coachee te ondersteunen bij de eigen aanpak van haar uitdaging.

Hun boodschap in één zin: coaching is tegelijk laagdrempelig in techniek en hoogspannend in impact. Biljarten op de vierkante millimeter, zoals ze het zelf typeren: “Na 10 minuten bladeren kan iedereen effectieve coaching methodieken toepassen, maar in het tweegesprek kan elke bijdrage, zelfs een gezichtsuitdrukking of kleine variatie in aandacht het gesprek een volstrekt andere richting op sturen.”

Langs de lijn

Het boek is opgebouwd uit drie delen (kader, aanpak, reflectie) en voelt daardoor als: eerst je gereedschapskist ordenen, dan leren zagen zonder vingers te verliezen, en daarna eerlijk kijken waarom je tóch weer dezelfde plank scheef zaagt. Zodat je uiteindelijk een mooi kastje kunt bouwen.

1) Kader voor coaching

In dit eerste deel zetten ze de basis neer: wat is coaching (en wat is het níet), hoe diep kan zo’n gesprek gaan, en welke randvoorwaarden heb je nodig om het überhaupt veilig en nuttig te maken?
Denk aan voorbereiding, inrichting van het gesprek, en vooral: contracting (afspraken over doel, rol, tijd, vertrouwelijkheid).

2) Aanpak van coaching

Daarna krijg je een rijk buffet aan stijlen en interventies, zonder dat het een ‘kies mijn favoriete methode’-wedstrijd wordt. Ze behandelen onder andere:
• Directieve coaching (structureren met een doel) met o.a. de GROW-methode en oplossingsgericht werken.
• Counselende coaching (volgen van de coachee), met Carl Rogers als belangrijke inspiratiebron.
• Analytische coaching (zoeken naar inzicht).
• Paradoxale coaching (werken met defensies; ironisch/provocatief als varianten).

Wat ik hier sterk aan vind: ze doen niet alsof één aanpak altijd werkt. Ze geven je taal om te schakelen: wat vraagt deze collega, deze vraag, deze context, vandaag?

3) Reflectie op coaching

In het derde deel komt de volwassen laag. Je kijkt naar de grenzen, spelregels en ethische dilemma’s. Je kijkt dus niet naar trucjes en je bent coach, maar leert het vak kennen, jezelf begrijpen en blijft uit de valkuil dat je collega ineens je project wordt.

De TWST

Voor TWST (en eerlijk: voor iedere professionele dienstverlener) is dit boek een soort basisverzekering tegen twee klassieke organisatieziektes:

We praten óver elkaar, niet mét elkaar.
We noemen het ‘sparren’, maar het is stiekem overtuigen, fixen of redden.

De twist die De Haan en Burger goed neerzetten: coaching op de werkplek is geen luxe, maar een infrastructuur voor professioneel leren. En dat vraagt volwassenheid in de relatie: duidelijke rolafspraken, aandacht voor onderstroom, en het lef om ook je eigen aannames en reflexen (‘ik ga dit even oplossen’, herkenbaar?) in het gesprek te betrekken.

Als je mensgericht leiderschap serieus neemt, dan is dit precies het spierweefsel: niet nóg een leiderschapsmodel, maar betere gesprekken op dinsdagmiddag.

Must read

Ja. Dit is een read. Wel eentje die je beter naast je neerlegt met een marker, dan dat je ’m in één weekend verslindt. Het is heel praktisch (checklists, werkvormen, methoden, in de bijlage zelfs een volledige beschrijving van coaching traject). Geeft diepgang: grenzen, ethiek, doorverwijzen, interne vs externe coach. En, het is integratief: geen “mijn school is de beste”, maar keuzevrijheid mét onderbouwing. Soms is het even taai: Omdat je er niet mee wegkomt om alleen ‘de techniek’ te doen. Dit boek blijft je terugduwen naar: wat gebeurt er tussen ons? En ja, dat is precies waarom het werkt.

Als jij ook …

merkt dat collega’s vaak pas laat zeggen wat er speelt (als het al brandt);
regelmatig in de rol schiet van fixer, redder of inhoudelijke expert (en daar stiekem moe van bent);
een stevige gesprekstructuur wilt zónder dat het een verhoor wordt;
interne coaching in je organisatie serieuzer wilt neerzetten (incl. spelregels en grenzen);

… dan is Coachen met collega’s een heel goede investering. En op de lange termijn: goedkoper dan nog een ronde waarin iedereen roept: “laten we de samenwerking verbeteren”.