De wereld verandert. Dus je organisatie moet mee.

Klimaatverandering, geopolitieke spanning, AI, krapte op de arbeidsmarkt. Zomaar een paar voorbeelden van gebeurtenissen die invloed hebben op hoe we werken, zowel nu als in de toekomst. Wat betekent de onzekerheid hierin voor een leidinggevende?

Daarover spraken we Henk Volberda, hoogleraar Strategie en Innovatie aan de Universiteit van Amsterdam, directeur van het Amsterdam Centre for Business Innovation en initiatiefnemer van de Nederlandse Innovatiemonitor. Tevens verzamelt hij de Nederlandse data voor alle onderzoeken van het World Economic Forum, waaronder het Future of Jobs onderzoek.

Als onderzoeker ziet hij hoe wereldwijde ontwikkelingen doorwerken in organisaties, innovatie en leiderschap. Zijn boodschap is helder: “We moeten er rekening mee houden dat onzekerheid steeds meer het continuüm wordt.”

Purpose als kompas

Extra belangrijk om de purpose van je organisatie scherp te hebben. “Strategieën kunnen veranderen. Technologie ook. Maar je purpose blijft. Dat helpt je om consistente keuzes te maken. En ook niet onbelangrijk: zeker jongere generaties willen werken voor organisaties die ergens voor staan”, zegt Volberda.

De schijf van vijf voor je organisatie

Maar met een purpose alleen ga je het niet redden.

Grote thema’s als klimaatveranderingen zijn macro-ontwikkelingen die invloed hebben op ondernemerschap. Op microniveau (binnen je organisatie) spelen er weer hele andere zaken. “Daar zien we dat medewerkers als het gaat om grote veranderingen vaak lang en sterk in een ontkenningsfase zitten”, legt hij uit.

Veel organisaties investeren bijvoorbeeld flink in AI, maar zien het rendement nog niet altijd terug. “Dat is de productiviteitsparadox. Bedrijven investeren in technologie, maar zien het niet terug in productiviteit of winstgevendheid. Dat betekent niet dat technologie niet werkt. Het betekent dat technologie alleen niet genoeg is.” Veel organisaties zitten in de hypefase: hoge verwachtingen, maar teleurstellende resultaten. “Dat hoort bij een J-curve. Eerst gaat het slechter voordat je de vruchten plukt.”

Volberda noemt vijf gebieden waar je naar kunt kijken om dit in betere banen te leiden. Hij noemt dit de schijf van vijf voor je organisatie:

1. Technologie
2. Leiderschap
3. Organiseren
4. Slimmer werken en vaardigheden van je medewerkers
5. Co-creatie

Daarbij gaat het dus niet om technologie alleen.

De kerstboom kraakt

Eén van de andere plekken waar verandering bij veel organisaties zichtbaar wordt, is de manier waarop organisaties zijn ingericht. Volberda: “Veel organisaties zijn nog ingericht als een hiërarchische kerstboom. Dat model is verouderd, zeker door de opkomst van AI.”

Waarom?
Omdat informatie niet meer alleen bovenin de organisatie zit.

“Vroeger wist je baas simpelweg meer dan jij. Dat kennisvoordeel verdwijnt. Informatie is overal beschikbaar. Dat maakt die hiërarchie minder logisch”, licht hij toe.

Dat betekent niet dat leidinggevenden overbodig worden. Zeker niet. Maar hun rol verandert wel. Voor leidinggevenden is dat soms wennen. Zeker als je gewend bent om grip te organiseren via controle, afspraken en duidelijke lijnen.

In rustige tijden werkt dat prima. Maar in een omgeving die continu beweegt, kan die reflex volgens hem juist vertragen: “In tijden van disruptie werkt dat juist vertragend. Je hebt een mate van flexibiliteit nodig, want juist die disruptie door bijvoorbeeld de komst van nieuwe technologie komt vaak van onderop en is heel waardevol, laat onderzoek zien.”

Nieuwe vaardigheden, nieuwe opgave

Leidinggevenden, maar ook medewerkers hebben nieuwe vaardigheden nodig.

Volgens prognoses van het Future of Jobs-onderzoek zal richting 2030 ongeveer een derde van het werk volledig geautomatiseerd zijn, een derde samen met technologie uitgevoerd worden en een derde is puur menselijk. Dat betekent dat zo’n 40% van de vaardigheden opnieuw ontwikkeld moet worden. 40%!

Niet wachten tot het rustiger wordt

De grote vraag is dus niet óf de wereld verandert. Dat doet hij al. De vraag is of je organisatie zo is ingericht, dat ze mee kan bewegen.