Lieve leiders, voor bazen die verder willen

Marianne Janssen, 2025 
Uitgeverij Thema 

Hoe word je happy in je werk? Hoe zorg je dat de relatie met je partner, kinderen, familie en vrienden een bron van geluk is? En hoe voorkom je dat je in de gevangenis (ja, je leest het goed) komt? Dit waren de 3 vragen die Janssen inspireerden om haar boek te schrijven. En dat allemaal na haar eerste kennismaking met het rode boekje On managing yourself op Schiphol.

Lieve Leiders, is geen managementboek vol tips en schema’s, geen 10-stappenplan maar een liefdevolle spiegel. Het is gericht op leidinggevenden die zich durven af te vragen: hoe menselijk ben ik nog in mijn leiderschap? Met scherpe observaties, humor en mildheid fileert ze de reflexen van bazen die willen presteren, controleren en redden. Ze nodigt uit tot een ander soort kracht: aanwezigheid, kwetsbaarheid en echte verbinding.

De kern

Het boek is geschreven als een reeks brieven aan leiders. Het is opgebouwd uit 3 delen:

1. De basis op orde (aantrekken en laten landen van nieuwe mensen, een gezondere werkomgeving en goed afscheid nemen);
2. Spelen met spanning (spanning in teams, stress bij jezelf, de kunst van het communiceren) en
3. Turbulente tijden (verstandig veranderen, maatschappelijk ongemak, beter beslissen).

Geen preek, maar een persoonlijke uitnodiging om te vertragen, te reflecteren en weer te verbinden met de bedoeling van leiderschap. Om zo een ‘lieve leider’ te worden: een mens met aandacht voor de ander, die tegelijkertijd moedig en een beetje eigenzinnig is. Janssen schetst herkenbare situaties uit organisaties. Van micromanagement tot vergadermoeheid, van beoordelingsgesprekken zonder betekenis tot leiders die zichzelf verliezen in druk en bewijsdrang.

Haar boodschap: leiderschap begint niet bij sturen, maar bij zijn. Niet bij controle, maar bij aandacht. De toon is vriendelijk maar onverbiddelijk eerlijk. Ze maakt zichtbaar wat er gebeurt als leiders zichzelf verliezen in de rol van redder of perfectionist en wat er vrijkomt als ze leren luisteren (écht luisteren), naar hun mensen én naar zichzelf.

Een paar rode draden uit het boek: 

• Neem zelfreflectie als startpunt: wie leiding wil geven aan anderen, moet eerst leiding kunnen geven aan zichzelf. 

• Zie kwetsbaarheid als kracht: leiders die alles weten, winnen misschien kortetermijn-respect, maar verliezen langetermijn-vertrouwen. 

• Laat verbinding boven beheersing gaan: een organisatie groeit als de leider de ruimte schept voor dialoog, niet als hij de regie strak houdt. 

• Kijk naar de mens achter de functie: wie het masker van ‘de baas’ aflegt, krijgt vaak iets onverwachts terug: invloed die niet afgedwongen hoeft te worden. 

De TWST

Waar veel leiderschapsboeken nog proberen beter leidinggeven te leren, kiest Lieve Leiders voor bewuster. Janssen’s twist is dat goed leiderschap niet gaat over méér doen, maar over anders aanwezig zijn.

Ze stelt dat de meeste leiders gevangen zitten in een loyaliteitsdilemma: loyaal aan de organisatie, of loyaal aan zichzelf. Wie alleen aan de eerste kant kiest, raakt uitgeput; wie alleen aan de tweede kant kiest, verliest zijn kompas. De uitdaging is volwassen leiderschap: trouw zijn aan beiden.

Voor organisaties die worstelen met verandering, biedt dit boek taal en richting. Niet vanuit maakbaarheid, maar vanuit menselijkheid. Leiders die dit begrijpen, werken niet langer aan andermans motivatie, maar aan collectieve bezieling.

Het boek is bedoeld als opening en stimulans, niet compleet, niet perfect en ook niet met de alomvattende waarheid.

“Een leider die niet luistert naar zijn eigen spanning, wordt zelf de bron van spanning in het systeem.”

Must read

Ja. Zonder twijfel. Het boek leest lekker en snel weg. Ieder hoofdstuk begint met een interessante en verhelderende anekdote. Het is een nuchter geschreven boek. Voor leiders die zichzelf af en toe betrappen op cynisme, haast of leegte. Voor bestuurders die voelen dat hun mensen méér nodig hebben dan een strategie-update. Voor iedereen die beseft dat leiderschap uiteindelijk een relationele kunst is, niet een rationele discipline.

Het boek leest licht, maar werkt diep. Is geïllustreerd met talrijke voorbeelden. Het laat je nadenken over de vraag: ben ik nog een mens tussen mensen, of een rol tussen rollen? Het mooie vind ik dat Janssen een aantal inspiratiebonnen gebruikt waar ikzelf ook enthousiast over ben zoals Patrick Lencioni, Marijke Spanjersberg, Daniel Kahneman, Clayton Christensen.

Lieve Leiders is een boek dat je niet uitleest, maar herleest. Als een brief aan jezelf om een goede baas te blijven, een lieve leider. Primair in samenwerking met je team, met collega’s en bovenbazen.

Als jij ook: 

• wil leren te ‘pingpongen’: hardop elkaars ideeën tegen het licht wilt houden; 
• merkt dat sturen soms makkelijker is dan echt luisteren; 
• voelt dat je veel geeft, maar zelden zelf gevoed wordt; 
• verlangt naar een manier van leidinggeven die menselijker, rustiger en effectiever is.

Dan is Lieve leiders een boek dat precies raakt waar leiderschap écht begint: bij jou! Show, don’t tell.

Wil je deze boekbespreking liever luisteren? Dan doe je dat hieronder!

Deze podcast is tot stand gekomen met behulp van AI. De inhoud is automatisch gegenereerd en kan onnauwkeurigheden bevatten.